Effecten van lichthinder op dieren

14 december 2020

 

Licht, het is onmisbaar geworden in onze 24-uur economie. Panden waar mensen in de nacht door werken, maar ook veel sierverlichting, straatverlichting en sportvelden dragen bij aan de lichthinder waar met name nachtdieren hinder door ervaren. Het verschil tussen dag en nacht wordt steeds klein. Net als bij mensen wordt de biologisch klok van dieren door teveel licht verstoord. De effecten op dieren zijn voor veel mensen onbekend. 

Biologische klok
Alle mensen, dieren en planten beschikken over een biologische klok. Door middel van de lengte van de dag worden allemaal lichaamsfuncties van het dier afgestemd. Uit onderzoek is gebleken dat niet de temperatuur zorgt dat een vos van zomer naar wintervacht gaat, maar de lengte van de dag. Kunstmatige lichtbronnen kunnen deze processen verstoren. Als de biologische klok is verstoord, wordt ook de voortplanting van dieren beïnvloed. Ze raken het gevoel voor seizoenen kwijt. En worden hierdoor met uitsterving bedreigt.

De roodborst heeft ook op verschillende manieren last van lichthinder. Zij gaan ‘s nachts zingen in de buurt van openbare verlichting. Dit veroorzaakt een gebrek aan slaap en vermoeidheid. Dit verstoort uiteindelijk dan de voortplanting en zorgt voor verdwijning van plaatselijke populaties. Meer informatie

Aantrekkingskracht
Veel insecten worden door licht aangetrokken, ze vliegen de hele nacht om de verlichting heen. Hierdoor worden zij een gemakkelijk prooi, wat als ketting reactie ook roofdieren meelokt naar de lichtbron. Deze zijn zo geconcentreerd bezig met de jacht dat ze soms auto’s niet zien aankomen, en doodgereden worden. Ook vogels worden aangetrokken door licht.

Een duidelijk voorbeeld hier van is de 9/11 World Trade Center Tribute. Waar lichtbanen de lucht oplichten. Tijdens een vogeltrek oriënteren vogels zich op het licht van de sterren. Door de enorm felle verlichting van het 9/11 monument raken vogels gedesoriënteerd  en blijven ze in de lichtbanen cirkelen. Ze worden gevangen door het licht. Voorheen werden aan de voet van het monument de volgende dag honderden dode vogels gevonden, die uitgeput naar beneden waren gevallen. Tegenwoordig wordt het licht van het monument af en toe 20 minuten uit gezet, zodat de vogels kunnen door vliegen. Ook raken vogels verstoord tijdens de vogeltrek door sterk verlichte steden of boortorens. Van de 50 miljoen trekvogels die over de Noordzee vliegen worden er 6 miljoen verstoord door lichtvervuiling. Lees verder

Nachtvlinders
Nachtvlinders ervaren niet alleen de aantrekking van kunstlicht, ook andere aspecten van het leven van een nachtvlinder wordt verstoord door lichthinder. Ze weten niet welke periode van het jaar het is, daardoor paren nachtvlinders ook minder vaak en is er een achteruitgang van nachtvlinderpopulaties in West-Europa. Vrouwelijke nachtvlinders lokken mannetjes door middel van feromonen, een mengsel van geurstoffen. Dit doen ze alleen maar ’s nachts. Door nachtelijk kunstlicht produceren de vrouwelijke nachtvlinders veel minder van deze geurstoffen en ze zijn ook anders van samenstelling en geur. De aantrekkelijke stoffen nemen af en de afstotende nemen toe. Lees verder

De zeeschildpad en paling.
Niet alleen nachtvlinders of trekvogels ervaren lichthinder. Kunstlicht schijnt ook door het oppervlakte water in Nederland. Nacht actieve vissen zoals de paling hebben een donkere nacht nodig om te migreren naar de Sargassozee, een ovale regio in de Atlantische Oceaan nabij het eiland Bermuda. Dit doen ze in de nacht, wanneer er een nieuwe maan is. Door lichthinder wordt de migratie verstoort, omdat er zoveel licht is, dat feller is dan de lichtsterkte van de nieuwe maan.

Geen enkele andere diersoort wordt zo bedreigd door lichthinder dan de zeeschildpadden. Al miljoenen jaren lang leggen zeeschildpadden hun eieren op donkere stranden. Als de jongen uit het ei kruipen oriënteren ze zich op het licht van de maan boven het water om naar de zee te gaan.  Door kunstlicht van straatlantaarns of bebouwing kruipen pasgeboren schildpadjes de verkeerde kant op. Hierdoor worden ieder jaar miljoenen schildpadjes gedood en zijn in veel gebieden hele erfelijke lijnen van zeeschildpadden uitgestorven.

Lichthinder beperken
Zelf kun je ook lichthinder beperken. Zorg dat lichtbronnen zo weinig mogelijk in horizontale richting schijnen en zo veel mogelijk gecentreerd op het voorwerp dat je wilt belichten. Doof verlichting in de nacht, zoals tuinverlichting. Voorkom overbodig licht door een censor te plaatsen die beweging detecteert. Dit bespaart niet alleen kosten maar is ook veiliger. Doe gordijnen dicht, zodat het licht van binnen niet naar buiten schijnt. Heb je last van overmatig licht? Zoals reclameverlichting dat de hele nacht knippert of een straatlantaarn die de hele nacht naar binnen schijnt? Meld dit dan op www.maghetlichtuit.nl

 

Deel op